planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

BepiColombo: Europa gaat naar Mercurius

Door John den Haan op 29 juli 2007 | Gearchiveerd in Mercurius |

Europa en Japan gaan samen naar Mercurius. Dit gaan zij doen middels de missie BepiColombo. Deze eigenaardige naam is afgeleid van de Italiaanse wiskundige en ingenieur Giuseppe Colombo, die als bijnaam 'Bepi' kreeg. De missie heeft als doel het verder verkennen van deze relatief onbekende planeet. Ze zal bestaan uit een tweetal samenwerkende sondes, waarvan er één ontwikkeld wordt in Europa en één in Japan.

Waarom eigenlijk Mercurius? Mercurius lijkt op het eerste gezicht een saaie rots, niet veel anders dan onze Maan. Niets is echter minder waar: in tegenstelling tot onze Maan bestaat Mercurius voor het grootste gedeelte uit ijzer. Dit is een direct gevolg van het feit dat Mercurius uit het dichtste deel van de stofschijf 'geboren' is (zie afbeelding voor uitleg over deze stofschijf). Het is deze eigenschap die Mercurius zo'n interessant object maakt: we hopen door nauwkeurige studie van deze planeet veel te leren over de processen die zich tijdens de planeetvorming plaatsvonden in de stofschijf.

De door ESA te ontwikkelen Mercury Planetary Orbiter zal een fors aantal instrumenten (60 kg) meenemen. Er wordt onder andere een hoogtemeter ontwikkeld, die door middel van laserpulsen een nauwkeurige hoogtekaart van het oppervlak kan maken. Daarnaast zullen diverse spectrometers (UV, thermisch infrarood) meegenomen worden om de samenstelling van zowel het oppervlak als de (extreem dunne) atmosfeer te meten. Zie de site van ESA voor een volledige lijst van instrumenten. Nb: Eigenlijk mag in geval van Mercurius niet eens over een atmosfeer gesproken worden, aangezien deze louter bestaat uit ingevangen deeltjes van de zonnewind. Meestal wordt daarom gesproken over de zogenaamde 'exosfeer'.

De door JAXA (de naam van het Japanse ruimtevaart-agentschap) te ontwikkelen Mercury Magnetospheric Orbiter zal zich richten op de zogenaamde 'magnetosfeer' van Mercurius. Deze regio wordt zo genoemd, omdat het magnetische veld van deze planeet hier domineert. Deze regio is interessant omdat de oorsprong van het magneetveld van Mercurius een groot raadsel is. Studie van het magneetveld van Mercurius kan ons meer leren over wat zich afspeelt in het binnenste van planeten. Daarnaast vinden we in de magnetosfeer veel interactie met deeltjes van de relatief nabije zon, wat ons mogelijk meer kan leren over de Aarde-Zon interactie.

Momenteel bevindt BepiColombo zich in het begin van de zogenaamde 'implementatiefase'. Tijdens deze fase worden de sondes daadwerkelijk gebouwd en geassembleerd. BepiColombo staat gepland voor een lancering in 2013, met aankomst bij Mercurius in 2019. Door de intense straling afkomstig van de Zon, zal Bepicolombo het niet heel lang volhouden: de missiezal  één jaar wetenschappelijke data vergaren, met een mogelijke verlenging van nog een jaar.

Afbeeldingen met uitleg

Sterren worden 'geboren' door het samentrekken van een grote wolk van gas en stof. De overblijfselen van de stervorming zullen vanwege de middelpuntvliedende kracht in de vorm van een schijf om de ster gaan draaien. Uit deze schijf worden door 'samenklontering' van stofdeeltjes langzaam maar zeker de planeten geboren. Omdat zware deeltjes harder aangetrokken worden door de ster, zullen de planeten nabij de ster (in ons geval: Mercurius, Venus, Aarde en Mars) relatief het zwaarst zijn. Verderop vinden we de grote, relatief lichte, gasplaneten (Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus). Nog verder naar buiten vinden we ijzige overblijfselen (Pluto, Quaoar, Sedna en de kometen).

Zo moet BepiColombo er uit gaan zien in zijn (of eerder: hun) baan rond Mercurius.