planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Een duikboot voor Jupiter's Europa

Door John den Haan op 01 september 2007 | Gearchiveerd in Jupiter |

Veel wetenschappers denken dat Jupiter's maan Europa de meest waarschijnlijke plaats is om buitenaard leven te vinden. De aanwezigheid van een onverwacht magnetisch veld wijst op een mogelijke zoutwater-oceaan onder de dikke ijskap van het maantje. Een Engelse professor kwam in juli dit jaar met het idee een duikboot onder de ijskap te laten zakken.

Professor Carl T.F. Ross van de universiteit van Portsmouth publiceerde zijn idee voor een metalen duikboot in het Journal of Aerospace Engineering. Hij bedacht teven een werkbare stroomvoorziening, een communicatie-technologie en een voorstuweingssysteem in zijn werk "Conceptual Design of a Submarine to Explore Europa's Oceans."

In zijn werk onderzoekt hij de mogelijkheden voor een duikboot die bestand is tegen de hoge druk onder het ijs van Europa. Wetenschappers denken dat de oceaan onder de ijskap van deze maan maarliefst 100 kilometer diep kan zijn; meer dan tien keer dieper dan de oceanen op Aarde. Hij bedacht een drie meter lange cylindervormige onderzeeër met een doorsnede van één meter. Het probleem is echter dat zowel staal als titanium te zwaar zijn voor een voertuig dat op zichzelf moet kunnen drijven. In plaats van deze materialen, stelt Ross een metalen raamwerk of een keramische composiet voor. Tevens verkiest hij een brandstofcel voor de energievoorziening, maar hij houdt er rekening mee dat de technologische ontwikkelingen de komende tijd misschien een beter alternatief bieden.

Een onderzeemissie naar Europa zal zeker de komende vijftien tot twintig jaar niet plaatsvinden, aldus Ross. Planetair wetenschapper William B. McKinnon  is het daar mee eens. "Het is moeilijk genoeg, en érg duur, om een sonde naar Europa te sturen. Laat staan een lander of een onderzeeër," zei McKinnon, die professor planetaire wetenschappen is aan de universiteit van St. Louis. "Ergens in de toekomst, en zeker pas nadat we de ijskapdikte bepaald hebben, kunnen we ons druk gaan maken om de praktische aspecten van een dergelijke missie. Voorlopig is het misschien handig om te zoeken naar plaatsen waar de oceaan naar óns toe komt. Dat zijn plaatsen waar op Europa's oppervlak recente uitbarstingen zijn geweest, waarvan we de smaenstelling op afstand kunnen bepalen."

Op dit soort foto's is goed te zien dat de ijsblokken
bewogen zijn. Let goed op de strepen en banden
(de zogenaamde 'triple bands'), die als een soort
legpuzzel keurig aan elkaar passen.

NASA's Jet Propulsion Laboratory werkt momenteel aan een concept genaamd "Europa Explorer", waarin een sonde de daadwerkelijke aanwezigheid van een vloeibare oceaan op Europa moet vaststellen. "Dit soort missies zal ons aan het bewijs moeten helpen dat die oceaan daadwerkelijk aanwezig is. Tevens kunnen we dan gelijk op zoek naar dunne plekken in het ijs", aldus McKinnon. Hij voegde tevens toe dat een sonde naar regio's van recente vulkanische activiteit kan zoeken en een gedetailleerde kaart van het oppervlak kan maken. Dit laatste is nodig om een succesvolle landing te plannen.

Europa is kleiner dan onze Maan, maar heeft een bijna kraterloos opppervlak. Dit suggereert dat het oppervlak relatief jong is. Op foto's van Galileo is bewijs te zien van het bewegen van grote blokken ijs, vergelijkbaar met de beweging van ijsbergen op Aarde (maar dan groter). 's Middags wordt het op Europa ongeveer -142°C, maar in het binnenste van de maan is het mogelijk warm genoeg voor vloeibaar water. Deze warmte komt van de grote getijdenkrachten die door de gigant Jupiter uitgeoefend worden.

Een eerder plan van NASA om Europa te onderzoeken, de Jupiter Icy Moon Orbiter (JIMO), werd om budgetredenen geschrapt.