planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Het sterrenbeeld Waterman (Aquarius)

Door John den Haan op 07 januari 2008 | Gearchiveerd in Zelf waarnemen |

De waterman (aquarius in het Latijn) is één van de sterrenbeelden van de dierenriem. Het is één van de oudste sterrenbeelden. De oude Grieken zagen Aquarius als de man die de Aarde onder liet lopen tijdens de mythologische grote vloed. Het sterrenbeeld wordt ook gezien als de verpersoonlijking van Ganymedes, die door oppergod Zeus uit liefde werd ontvoerd naar de berg Olympus.

Aquarius (teken: ♒) is het elfde teken van de zodiac, de riem van sterrenbeelden waar de Zon zich gedurende het jaar bevindt. Het gebied waarin het sterrenbeeld zich bevindt, wordt ook wel de 'zee' genoemd. Dit omdat het er wemelt van de 'waterige' sterrenbeelden (waterman, rivier, dolfijn, waterslang, vissen, walvis). Het sterrenbeeld rivier (Eridanus) wordt soms getekend als een uitvloeisel van de waterkan van de waterman.

Meer informatie over het waarnemen van de Zon, Maan en sterren? Het boek 'Zon, Maan en sterren' (ook verkrijgbaar bij Bruna) biedt voor beginners uitstekende uitleg. Om zelf aan de slag te kunnen, zit er bij het boek een gratis draaibare sterrenkaart.

Objecten in de waterman

Het is duidelijk waarom NGC7009
ook wel de Saturnusnevel wordt
genoemd.

• De hoofdster alpha (α) Aquarii, ook wel Sadalmelik genoemd, bevindt zich 760 lichtjaar bij ons vandaan. De ster is 80 keer groeter en 6000 keer helderder dan onze Zon.
• Zeta (ζ) Aquarii is een witte dubbelster van de +3,65e magnitude (hoe hoger, hoe zwakker: de Zon heeft een magnitude van -27).
• M2 is een prachtige bolvormige sterrenhoop net ten noorden van beta (β) Aquarii.
• De welbekende helixnevel (NGC 7293) vind je rechtsonder de ster delta (δ) Aquarii. Deze nevel staat op 680 lichtjaar afstand.
• De planetare nevel NGC 7009 ligt ten zuidoosten epsilon (ε) Aquarii. Wegens zijn opvallende uiterlijk wordt hij ook wel de 'Saturnusnevel' genoemd.
• Gliese 876 is de eerste rode dwerg waaromheen planeten zijn ontdekt. De ster heeft 3 planeten, waaronder een aardachtige planeet met 6 tot 8 aardmassa's.
• Gliese 849 b is de eerste Jupiter-achtige planeet buiten ons zonnestelsel met een relaitef lange omlooptijd. De planeet is een stukje kleiner dan Jupiter en staat 2,5 keer zo ver van zijn ster als de Aarde van de Zon.

Let op: de objecten NGC 7293 en NGC 7009 staan niet op de sterrenkaart. Installeer een (gratis) planetariumprogramma om ze toch te vinden.

Waterman heeft maarliefst drie meteorenzermen:

• De eta-Aquariden vinden plaats in de eerste week van Mei. Het maximum valt op 4 mei en produceert zo'n 4 tot 6 vallende sterren per uur (meer op het zuidelijk halfrond). De moederkomeet van de zwerm is mogelijk de komeet Halley.
• De delta-Aquariden duren van 15 juli tot 15 augustus. Het maximum van ongeveer 10 per uur valt op 28 juli. Deze zwerm is bijna uitsluiten te zien op het zuidelijk halfrond.
• De iota-Aquariden duren van 15 juli tot 25 augustus en geven tijdens hun maximum rond 6 augustus zo'n 5 tot 10 meteoren per uur. Ook deze zwerm is vooral interessant voor waarnemers op het zuidelijk halfrond.

Sterrenkaart

Een sterrenkaart van het sterrenbeeld Waterman. Als je een telescoop hebt,
ga dan vooral eens op zoek naar de bolhoop M2.