planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Perseïden 2007 - Niet missen!

Door John den Haan op 04 augustus 2007 | Gearchiveerd in Zelf waarnemen |

Dit jaar valt het maximum van de Perseïden meteorenzwerm (het weekeinde van 11, 12 en 13 augustus) samen met nieuwe maan. Het maanlicht, dat tijdens gebeurtenissen als deze een zeer storende factor is, zal dus geen roet in het eten gooien. We mogen alleen hopen dat de weergoden eindelijk eens doorkrijgen dat het zomer is in de lage landen. Planetweb.nl legt uit hoe dit verschijnsel tot stand komt en geeft een paar praktische waarneemtips...

Een komeet laat in zijn baan een enorme hoeveelheid gas en stof achter. Deze staart onstaat door het progressief 'wegsmelten' van de komeet naarmate hij dichterbij de zon komt. Een komeet is in feite een grote verzameling sneeuw en stof, een beetje vergelijkbaar met de vuile sneeuwdrab die we een dag na de sneeuwval weleens aantreffen. Het ijs van de komeet sublimeert bij nadering tot de Zon, wat ervoor zorgt dat de 'opgeloste' stof in de ruimte achterblijft. Een komeet heeft dan ook twee staarten: een gasstaart en een stofstaart(zie afbeelding).

Een meteorenregen onstaat wanneer de Aarde zich in zijn baan door een wolk van dit afvalmateriaal beweegt. Dit stof wordt regelmatig 'bijgevuld' door de betreffende komeet, die met een vaste periode terugkeert. In geval van de Perseïden is dit de komeet Swift-Tuttle. Deze komeet heeft een periode van 133 jaar en is opvallend omdat hij een baan heeft die op lange termijn (lees: voorbij dit millenium) mogelijk de Aardbaan kruist.

Als de Aarde door zo'n stofwolk heenploegt, zal deze een deel van het stof 'opvegen'. Zodra een stofdeeltje echter met de aard-atmosfeer in aanraking komt, zal het door de wrijving compleet verdampen. De hitte die daarbij vrijkomt zorgt ervoor dat de omringende luchtdeeltjes in een hogere energietoestand komen. Dit proces wordt ionisatie genoemd en het is de oorzaak van de lichtstreep die we zien als zo'n stofdeeltje in de atmosfeer opbrandt. Deze lichtstreep wordt in de volksmond ook wel een 'vallende ster' genoemd.

Zoals de dode vliegjes op een autoruit na een lange rit ook uit één richting lijken te komen, zo lijken de meteoren ook uit één richting te komen. Deze richting noemen we ook wel de radiant van de zwerm. In geval van de Perseïden is dit het sterrenbeeld Perseus. Dit sterrenbeeld is vrij eenvoudig te herkennen aan de boog van sterren nabij de W van Cassiopeia. Zie de afbeelding voor een sterrenkaartje.

Tot slot een aantal waarneemtips:

• Gebruik geen telescoop of verrekijker: Het oog is het beste astronomische instrument. Meteoren zijn dusdanig sporadisch, dat een groot blikveld essentieel is en apparatuur eigenlijk zinloos is. Daarnaast levert apparatuur geen beter beeld op van een meteoor, vanwege de geringe grootte van het stofdeeltje.
• Kijk niet naar de radiant. De meteoren lijken uit de radiant te komen. Oftewel: in de radiant kunt er niet veel verwachten! Kijk in een brede straal rond de radiant voor de grootste kans op 'hits'. 
• Denk aan uw nek. Ga niet de hele nacht met het hoofd achterover op een stoel zitten. Een stijve nek is gegarandeerd (de auteur spreekt uit ervaring!). Tip: stretcher!
• Ga op bezoek bij een lokale sterrenvereniging of sterrenwacht. Tijdens meteorenregens zullen zij hun deuren meestal extra openen voor publiek. Het in Dordrecht gelegen Sterrenwacht Mercurius zal in de nacht van 11 op 12 augustus zijn deuren openen voor publiek.
• Houd moed. Als u er in het eerste uur niet gelijk honderd ziet, wacht dan even af. Meteorenregens zijn onvoorspelbaar en kunnen plotseling tot spectulaire uitbarsting komen.
• Laat uw ogen wennen aan het donker en blijf weg van licht. Een flits van fel licht beïnvloedt de lichtgevoeligheid van de ogen tijdelijk. Hierdoor kunt u minder heldere objecten zien en mist u mogelijk meteoren.

Veel waarneemplezier!

Afbeeldingen met uitleg

Een foto van komeet Hale-Bopp genomen in 1997. De blauwe staart is de zogenaamde 'gasstaart' die door ionisatie van sublimerend gas ontstaat. De witte staart wordt veroorzaakt door stof dat achtergelaten wordt en het zonlicht diffuus weerkaatst.

Kijk richting het noordoosten in een brede cirkel rond de radiant. De meteoren lijken uit het grensgebied tussen Perseus en Cassiopeia te komen.