planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Enceladus "smaakt" naar een komeet

Door John den Haan op 04 april 2008 | Gearchiveerd in Saturnus |

Het kleine maantje Enceladus houdt vanwege zijn activiteit de wetenschappers al geruime tijd in zijn greep. En het mysterie lijkt steeds groter te worden. Tijdens de Enceladus-flyby van 12 maart jongstleden, heeft de Cassini-sonde namelijk een verrassende ontdekking gedaan: het binnenste van Enceladus lijkt chemisch gezien erg sterk op dat van een komeet!

In deze heat map is duidelijk te zien dat
er langs de scheuren hitte ontsnapt.
Klik voor een grotere versie.

Nieuwe hittekaarten ("heat maps") tonen aan de polen hogere temperaturen dan voorheen werd verwacht. Langs grote, actieve scheuren in de bodem is de temperatuur zo'n 100 graden hoger dan in omliggende gebieden. Uit deze scheuren wordt continu op een geyser-achtige manier materiaal weggespuwd. De pluimen hadden voldoende dichtheid om Cassini meetbaar te vertragen tijdens zijn vlucht. Van sommige materialen, waaronder organisch materiaal, werd een concentratie gevonden twintig maal hoger dan verwacht.

"Een volkomen verrassing is het feit, dat de chemische samenstelling van Enceledus sterk aan een komeet doet denken," zei Cassini-wetenschapper Hunter Waite. "Het uitspuwen van primitief komeet-materiaal uit een maan van Saturnus roept veel vragen op over de vorming van Saturnus en zijn manen. Enceladus is absoluut geen komeet. Kometen hebben staarten en draaien om de Zon, terwijl Enceladus om Saturnus draait. Daarnaast wordt de activiteit van een komeet veroorzaakt door de Zon, waar Enceladus zijn eigen interne hittebron heeft. Wat we zagen op Enceladus lijkt qua samenstelling op koolzuurhoudend water met een beetje natuurlijk gas," aldus Waite.

Nieuwe hoge-resolute hittekaarten van de zuidpool van Enceladus laten zien dat de zogenaamde 'tijgerstrepen' (grote scheuren die de bron zijn van de geysers) warm zijn langs hun gehele lengte. Temperaturen van zo'n -93°C werden gemeten, zo'n 35° warmer dan eerder was gemeten. De rest van Enceladus is gemiddeld 115 graden kouder. De warme gebieden komen overeen met de locaties van de geyserpluimen. "Deze spectaculaire data zullen ons helpen te ontdekken wat de oorsprong is van de geysers. De verrassend hoge temperatuur maakt het aannemelijker dat er vloeibaar water aanwezig is niet ver onder het oppervlak van het maantje.

Enceladus heeft warmte, water en organisch materiaal, de essentiële bouwstenen voor leven. Dit maakt het maantje een buitengewoon interessant studie-object. Cassini's volgende vlucht langs Enceladus vindt plaats in Augustus. Wellicht dat we dan ook iets meer leren over de vaste deeltjes in de massastroom van Enceladus. Wegens een softwarefout konden deze afgelopen keer niet geanalyseerd worden.