planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Marsrovers last van 'stofregen'

Door John den Haan op 18 augustus 2007 | Gearchiveerd in Mars |

Nu de stofstorm op Mars enigzins is gaan liggen, doet zich een nieuw probleem voor: de stofdeeltjes die tijdens de storm in de atmosfeer verbleven, dwarrelen langzaam maar zeker neer. Voor de rovers is dit slecht nieuws, aangezien de zonnepanelen worden bedekt met een laag stof. Hierdoor kunnen deze minder energie opwekken, wat het energiebudget van de rovers verlaagt.

De toestand was begin Augustus zo slecht, dat wetenschapper Mars Lemmon voor Opportunity vreesde. "Er was één sol (mars-dag) waarop we ons sterk afvroegen of we wel iets van Opportunity zouden horen," zei Lemmon. Hij is planetair wetenschapper aan de Texas A&M Universiteit. Hij zei dat de taaie robotverkenner bijna in de energiespaarstand schakelde, wat een stop van de elektrische verwarmers tot gevolg zou hebben. Intussen is Lemmon optimistischer en vertrouw hij erop dat de wagentjes de stofstorm gaan overleven.

Rood deken

Een dunne laag van roodachig poeder heeft zich de afgelopen weken verzameld op de zonnepanelen van Spirit en Opportunity. Dit zorgt ervoor dat de rovers het, ondanks de verbeterende atmosfeer, nog even moeilijk hebben als voorheen. "De Tau-waarde voor de rovers ligt intussen rond de 3,3", aldus Lemmon. Wetenschappers gebruiken de eenheid "tau" om de transparantie van de atmosfeer in uit te drukken. Een tau van nul betekent een perfect transparante atmosfeer: hoe hoger het getal, hoe duisterder de atmosfeer. Ten tijde van het hoogtepunt van de storm klom de Tau-waarde voor Opportunity op tot rond de vijf. Dit betekent dat slechts een minuscule fractie van het zonlicht het Marsoppervlak bereikte. "Zolang tau niet voor een paar opeenvolgende dagen boven de vijf klimt, lijt het erop dat Opportunity veilig is", voegde Lemmon toe.

Een lagere lichtval kan gevaarlijk zijn voor de rovers, omdat hun electronica boven de -40°C moet blijven. Zodra het kouder wordt, kunnen onderdelen inkrimpen en scheuren. Op het Mars-oppervlak is het gemiddeld -63°C. Dit betekent dat de rovertjes zichzelf warm moeten houden, wat ze onder andere doen door middel van radioactieve elementen. Deze elementen kunnen de rovers tijdelijk warm houden in een 'slaap-toestand', maar de electronische verwarming is teven noodzakelijk. De rovers verzamelen nu ongeveer 240 watt-uur per dag, wat genoeg is om een 120-watt lamp voor 2 uur te laten branden. Om de electronica in orde te houden, is minstens 160 watt-uur per dag nodig.

"De panelen van Spirit zijn schoner dan voor de storm. Die van Opportunity zijn stoffiger", zei Lemmon. "NASA's missie-managers bedenken manieren om van het stof af te komen, maar de beste optie lijkt simpelweg de rit uit te zitten. Zodra het stof gaat liggen, kunnen we hopen voor wind", voegde hij toe.

Record voor de rovers

De reis van de rovers is er één vol verrassingen. De rovers waren oorspronkelijk gemaakt voor slechts drie maanden. Intussen werken ze al meer dan drie jaar en zeven maanden. Een dikke pluim voor het team is dus op zijn plaats. "We zijn echt verbaasd als we terugkijken naar alles wat de rovertjes al gedaan hebben", zei Lemmon.

Sinds sol 1282 (13 Augustus 2007) heeft Spirit het record van de nucleair-aangedreven Viking-2 gebroken. Het rovertje is nu de op één-na oudste werkende robot op Mars. Het zal nog 959 sols duren (April 2010) voordat het record van de Viking-1 lander gebroken is, die door een verkeerd commando zijn antenne niet meer kon richten. Het rover-team is voorlopig niet van plan ermee te stoppen: "Programmeurs hebben een pas geleden een patch voor een software-fout ontwikkeld, die in 2010 op zou treden. Gewoon, voor het geval dat", aldus Lemmon.