planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Mogelijk planeet met vier 'zonnen' ontdekt

Door John den Haan op 27 juli 2007 | Gearchiveerd in Exoplaneten | Bron: NASA |

Hoeveel sterren heb je nodig om een planeet 'op te voeden'? In ons geval slechts één: de Zon. Nieuw onderzoek met behulp van NASA's Spitzer ruimtelescoop laat zien dat planeten zich zelfs in een systeem met vier sterren kunnen vormen. Rond één van de twee paren in het dubbele dubbelstersysteem HD 98800 bevindt zich een stofschijf waar zich mogelijk planeten in gevormd hebben.

In deze stofschijf bevinden zich lege gebieden, die de oorzaak kunnen zijn van het unieke zwaartekrachtsveld van het vierdubbele systeem. Een andere mogelijkheid is echter dat de gaten veroorzaakt zijn door planeetvorming, waarbij de planeet als een 'stofzuiger' zijn baan heeft opgeveegd. "Planeten zijn als kosmische stofzuigers. Ze ruimen alle rommel op in hun baan rond de centrale ster", zei Eilse Furlan van het NASA Astrobiologie instituut in Los Angeles. Het systeem is ongeveer tien miljoen jaar oud en bevindt zich ongeveer 150 lichtjaar bij ons vandaan in het sterrenbeeld Waterslang.

Voordat Spitzer zijn nauwkeurige 'oog' op HD 98800 liet vallen, hadden astronomen al een ruw idee van de structuur van dit systeem. Ze wisten met behulp van grondtelescopen af te leiden dat het een viertal sterren betreft, die in paren zijn opgedeeld. Als ballerina's draaien de paren om elkaar, waarbij de individuele sterren in elk paar ook nog eens om elkaar draaien. Eén van deze paren (HD 98800B) heeft een stofschijf, het andere paar heeft er geen.

Met behulp van Spitzer konden de wetenschappers eindelijk gedetailleerde beelden krijgen van het bijzondere sterrensysteem. Met behulp van Spitzer's infrarood spectrometer vond Furlan's team een tweetal banen van grof materiaal in de stofschijf. De buitenste band bevindt zich op ruwweg de afstand van Jupiter tot de Zon en bestaat waarschijnlijk uit Asteroïden of kometen. De binnenste band bevindt zich op ongeveer 1.5 tot 2.0 AU, ongeveer de afstand van Mars tot de Zon, en bestaat waarschijnlijk uit fijner materiaal.

De vier sterren zijn middels zwaartekracht aan elkaar gebonden, maar maar de afstand tussen de paren bedraagt ongeveer 50 Astronomische Eenheden (AE. Engels: AU). Deze afstand is iets groter dan de gemiddelde afstand Zon-Pluto. "Normaal gesproken gaan astronomen uit van planeten wanneer ze dit soort leegtes binnen een stofschijf vinden. Echter, aangezien er op ongeveer 50 AU een tweede sterpaar te vinden is, zijn de zwaartekrachteffecten zeer complex en tijdsafhankelijk. Het bestaan van een planeet is dus zeer onzeker en momenteel kunnen we niets meer doen dan speculeren.", aldus Furlan.

Veel zekerheid is er dus niet, maar één ding is zeker: een zonsondergang binnen een dergelijk systeem is vast en zeker een waar spektakel!

Tekening van hoe een quadrupel systeem er mogelijk uitziet. Credit: NASA/JPL-Caltech/UCLA