planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Nieuw type planetoïden ontdekt

Door John den Haan op 23 augustus 2007 | Gearchiveerd in Asteroïden | Bron: space.com |

Twee planetoïden uit de buitenste gordel van het zonnestelsel bevatten mogelijk het gesteente basalt. De planetoïden Kumakiri en 1991 RY16 bevatten het kortstvormende gesteente. De aanwezigheid van basalt wijst op de mogelijkheid, dat de objecten ooit groot genoeg waren om zichzelf van binnen te verhitten.

Basalt is een primitief gesteentetype dat voornamelijk bestaat uit de (silicaaat)mineralen Olivijn en Pyroxeen. Op Aarde vinden we het vooral in gebieden waar de bovenmantel gesmoolten wordt. Denk hierbij aan gebieden als Hawaii, IJsland en de Mid-Atlantische bergrug.

"We zullen beide objecten nu in het nabij infrarood moeten observeren om vast te stellen of ze daadwerkelijk basalt bevatten," zei Rene Duffard van de Andalusische universiteit in Grenada, Spanje. "Als het echt zo is, hebben we een nieuw mysterie: waar komen deze stenen vandaan? Wat is het lot van hun moeder-object? Als dit niet lukt, zullen we een nieuw type planetoïden moeten bedenken."

Tot recentelijk werd basalt alleen toegedicht aan fragmenten van de planetoïde Vesta. In 2001 werd 2001 Magnya ontdekt, een object met een van Vesta afwijkende basalt-samenstelling. Het gebrek aan basalt, samen met het gebrek aan puur olivijn, in planetoïden uit de planetoïden-gordel is een mysterie. Waar basalt de korst van de planetoïde had moeten vormen, had olivijn het hoofdbestanddeel van de mantel moeten zijn. Volgens de theorie zou maar liefst de helft van de planetoïden moeten bestaan uit basalt en olivijn.

"Het vinden van één van deze twee substanties (basalt of olivijn) is belangrijk, aangezien ze nogal zeldzaam zijn. Zeldzamer dan ze horen te zijn", aldus geoloog Michael Gaffey. "99% van het materiaal dat we in de planetoïdengordel verwachten, is kwijt". Eén mogelijkheid is dat Kumakiri en 1991 RY16 door een groot aantal botsingen een belangrijk deel van hun gelaagdheid zijn verloren. Een fors aantal delen is vervolgens het zonestelsel uit geslingerd, of 'geconsumeerd' door Jupiter.

Als een object groot genoeg is, zal het zich volgens een proces genaamd differentiatie
intern ordenen. Eerst (2) zal het zware metaal smelten, naar het centrum zinken en de
kern vormen. Vervolgens (3) blijft het lichtere materiaal over, dat stolt en de mantel
vormt. De korst vormt zich uit de laatste overblijfselen van het mantelmateriaal, dat het
lichtst is en het langst vloeibaar blijft. Afbeelding: Frank Granshaw.