planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Nieuwe zonnecyclus begonnen?

Door John den Haan op 17 december 2007 | Gearchiveerd in Zon |

Zonnewetenschappers zijn afgelopen week redelijk in de weer geweest. En niet zonder reden: het lijkt er namelijk op dat we op zeer korte termijn een nieuwe zonnecyclus induiken. Dat cyclus 23 zijn beste tijd heeft gehad, was al lang bekend, maar het wachten was op een einde aan de zonnevlekloze periode van de Zon. Dit einde kwam afgelopen week met het verschijnen van zonnevlek 978. Er is echter meer aan de hand...

De afbeelding onderaan dit artikel laat een tweetal foto's zien van de Europees/Amerikaanse Zonnesatelliet SOHO. "Het ziet er misschien niet bijzonder uit, maar dit kleine plekje magnetisme kan weleens een teken kunnen zijn van de nieuwe zonnecyclus," aldus zonnewetenschapper David Hathaway. De Zon is al ruim een jaar erg rustig, wat het einde van zonnecyclus 23 betekent. Zonnecyclus 23 zorgde in 2000 tot 2003 voor een flinke hoeveelheid elektromagnetische stormen, met bijbehorende satellietproblemen en poollicht. OK, cyclus 23 nadert zijn einde... Maar wanneer begint cyclus 24 precies?

Nieuwe zonnecycli beginnen altijd met het verschijnen van een magnetisch omgepoolde zonnevlek in de geografisch hoger gelegen regionen van de Zon. "Oude zonnevlekken verzamelen zich rond de zonne-evenaar, maar zonnevlekken van een nieuwe cyclus hebben de neiging zich zo'n 20 tot 30 graden boven of onder de evenaar te verzamelen," aldus Hathaway. Het gebiedje dat op 11 december verscheen voldeed aan alle criteria: het is magnetisch omgepoold (in tegenstelling tot de zonnevlekken van de vorige cyclus) en bevindt zich op 24 graden noorderbreedte. Er is echter één probleem: er is geen zonnevlek! Het gebied is momenteel niets meer dan een bonte verzameling magnetische verstoringen. Mocht hieruit een zonnevlek ontstaan, dan is cyclus 24 officieel begonnen.

Zonnevlekcyclus 24 wordt naar verwachting een heftige: hij zal in 2011 en 2012 pieken en zijn aanwezigheid door middel van een grote hoeveelheid magnetische stormen duidelijk kenbaar maken. In een tijd waarin we afhankelijk zijn van mobiele telefoons en satellieten (GPS, internet) zal de zonnevlekcyclus zich mogelijk als nooit van tevoren doen gelden.

Afbeeldingen met uitleg

De Zon in UV (links) en naar magnetische polariteit (rechts, wit is positief, zwart is negatief).
Het nieuwe gebiedje is magnetisch omgepoold; mogelijk het eerste teken van zonnecyclus 24.

Meer leren over de Zon? Het boek "de Zon" van David Whitehouse is een diepgaand naslagwerk waarin de geschiedenis, de wetenschappelijke ontdekkingen en de toekomst van onze ster worden behandeld. Voor kinderen is er "de Zon" van Paulette Bourgeois.