planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

Ringen van Saturnus mogelijk ouder dan gedacht

Door John den Haan op 13 december 2007 | Gearchiveerd in Saturnus | Bron: NASA |

Recente observaties van de Cassini-ruimtesonde wijzen erop dat de ringen van Saturnus mogelijk veel ouder zijn dan gedacht. Waar men er voorheen van uitging dat de ringen stammen uit de tijd van de dinosauriërs , lijkt het er nu op dat de ringen meer dan 4 miljard jaar oud zijn. Dit is bekend gemaakt door Amerikaanse wetenschappers verbonden aan de Cassini-Huygens missie.

Larry Esposito, hoofdwetenschapper van Cassini's Ultraviolet Imaging instrument, zei dat gegevens van NASA's Voyager ruimtesonde en de Hubble ruimtetelescoop er vroeger op wezen dat de ringen van Saturnus hun oorpsrong hebben in een botsing tussen een maan en een komeet. De daarbij behorende ouderdom werd geschat op rond de 100 miljoen jaar; ten tijde van de dinosauriërs. Met behulp van Cassini zijn er echter kenmerken waargenomen die erop wijzen dat de ringen niet op catastrofale wijze zijn gevormd. "De ouderdom van de verschillende ringen varieert enorm, en het ringmateriaal wordt continu gerecycled", aldus Esposito.

"Het bewijs dat we hebben is consistent met het idee dat Saturnus zijn ringen eigenlijk zijn hele 'leven' al heeft", zei Esposito. Hij is werkzaam bij het atmosferische en astrofysische lab van de Universiteit van Colorado. Esposito en zijn collega Miodrag Sremcevic presenteren hun bevindingen vandaag tijdens een congres van de Amerikaanse Geofysische Unie (AGU). "We hebben ontdekt dat de ringen waarschijnlijk niet zo jong zijn als we dachten. In dit scenario is het dus geen puur geluk dat we ze nu toevallig kunnen zien," zei Esposito. "Ze zijn er waarschijnlijk altijd geweest, maar veranderden continu. Dit doen ze nog steeds en zullen ze komende miljarden jaren blijven doen."

Wetenschappers dachten voorheen dat ringen zo oud als Saturnus zelf zeer donker moeten zijn. Dit vanwege de continue 'vervuiling' door donker ruimtestof. Nieuwe observaties van Cassini laten zien dat de tollende ijs en steenmassa in de ringen waarschijnlijk groter is dan voorheen gedacht. Dit verklaart waarom de ringen over het algemeen zo helder zijn vanaf Aarde en de ruimtesondes.

Als een object voor de ster langs-
gaat, veroorzaakt dit flikkeringen in
het sterlicht. Met behulp van deze
techniek ontdekte Esposito 13 ob-
jecten in de F-ring.

"Hoe meer massa er in de ringen aanwezig is. hoe meer materiaal er is om te recyclen. Dit verspreidt de kosmische vervuiling over de gehele ringen. Als de vervuiling gedeeld wordt door een groter volume aan ringmateriaal, wordt het verdund. Dit verklaart waarom de ringen helderder zijn dan we verwachtten." 

Esposito, die in 1979 de F-ring van Saturnus ontdekte, ontdekte samen met zijn collega's met behulp van doorschijnend sterlicht 13 objecten in de F-ring. Deze variëren in grootte van 27 meter tot 10 kilometer. Aangezien sommige van deze objecten deels transparant zijn (een deel van het sterlicht schijnt er door), gaan de onderzoekers er vanuit dat het grote tijdelijke ijsklompen zijn. Deze klompen breken continu uit elkaar en verzamelen daarnaast weer nieuw materiaal.

Eposito benadrukte wel dat de ringen in de toekomst er anders uit zullen zien dan nu. Hij vergelijkt ze met de grote steden: "de grote steden zullen er eeuwen of misschien zelfs millenia zijn, maar hun gezicht zal door de veranderende bevolking ook continu veranderen."

Als u meer wilt weten over onder andere Saturnus, raden wij u het boek fascinerend zonnestelsel aan. Auteur en wetenschapsjournalist Govert Schilling (bekend van TV, vaak op het journaal) legt in dit prachtige werk in 'gewone mensentaal' uit hoe het zonnestelsel is ontstaan, wat we er van weten en hoe we dit te weten zijn gekomen.