planetweb.nl - een actuele nieuwssite over sterrenkunde, de planeten en de ruimtevaart.

[update] Zon mogelijk in minimum

Door John den Haan op 01 augustus 2007 | Gearchiveerd in Overig |

Scherpe lezers hadden het misschien al opgemerkt aan het plaatje 'de zon nu' rechts van dit artikel: de Zon is al sinds 21 juli geheel vrij van zonnevlekken. Het officiële zonnevlekkengetal is dan ook om precies te zijn 0. Dit betekent dat de Zon hoogstwaarschijnlijk zijn activiteitsminimum bereikt heeft. Daarmee komt zonnevlekcyclus 23 tot zijn einde, en kunnen we ons gaan opmaken voor een nieuwe cyclus.

De activiteit van de Zon is niet constant, maar wel regelmatig. Over een periode van 11 jaar wisselen minimum en maximum elkaar af. Op het laagste punt, het minimum, begint doorgaans een nieuwe zonnevlek-cyclus. Deze cyclus kenmerkt zich door een aanvankelijk stijging in activiteit, tot het zonnemaximum bereikt is. Na dit maximum zakt de activitet weer naar een minimum, waarna de cyclus zich herhaalt.

Tijdens het maximum is de Zon magnetisch zeer instabiel en dus zeer actief. We vinden in deze periode dan ook veel zonnevlekken en we hebben relatief vaak te maken met uitbarstingen (de zogenaamde solar flares) en dus een sterke zonnewind. Deze pulsen van intsense zonnewind veroorzaken het mooie poollicht, maar hebben ook een keerzijde: de sterk geladen deeltjes veroorzaken pieken in het elektriciteitsnet. Zo kwam in 1989 een groot deel van Canada zonder stroom dankzij zo'n uitbarsting. Tevens is de straling erg gevaarlijk voor alles dat zich in de ruimte bevindt, inclusief de astronauten aan boord van de space shuttle of het ISS.

Momenteel bevindt de Zon zich echter in het relatief rustige minimum. Zoals te zien op het plaatje aan de rechterkant (de Zon nu, klik erop voor een vergroting), is de Zon compleet egaal. Eigenlijk lijkt het wel een sinaasappel, maar dan wel ééntje met een doorsnede van maarliefst 109 aardbollen (bedenk maar eens hoeveel liter sap daaruit te persen is)! De voorspelling luidt dat de nieuwe zonnevlekcyclus aanvangt in maart 2008, met een marge van 6 maanden. Het maximum zou vallen eind 2011 tot midden 2012. Gezien de egale zon van het moment, zou het begin van cyclus 24 weleens vervroegd kunnen worden naar het moment dat de eerste vlekken weer zichtbaar worden.

[Update 28-07-2007]

De Zon heeft sinds vandaag weer een klein vlekje. Mogelijk betekent dit dat cyclus 24 is aangevangen.

[Update 01-08-2007]

De Zon is weer geheel vlekvrij.

Afbeeldingen met uitleg

De zonnecyclus van de afgelopen 30 jaar. Aan de lijnen, die elk staan voor een specifieke vorm van activiteit, is duidelijk te zien dat de Zon een zekere regelmaat heeft. Deze regelmaat bestaat uit periodes van 11 jaar, waarin een minimum en een maximum voorkomen. Aan de groene lijn is goed te zien dat het afgelopen maximum (2001) qua uitbarstingen relatief rustig was.